Centar za podršku ženama, u saradnji sa Resorom za sport Opštine Kikinda, uz podršku Pokrajinskog sekretarijata za sport i omladinu APV, realizovao je projekat „Istraživanje o položaju žena u sportu na teritoriji AP Vojvodine.“ Cilj projekta je bio da se korišćenjem različitih istraživačkih metoda i prikupljanjem podataka dođe do sveobuhvatne slike stanja o položaju žena u sportu i mogućnostima za njegovo unapređenje na teritoriji APV. Važan aspekt istraživanja odnosio se na analizu podrške ženskim klubovima i programima za žene na lokalnom nivou, kao i na evidentiranje specifičnih problema sportiskinja, ženskih klubova i ženskih sportskih programa. Ovaj aspekt istražen je primenom metode fokus grupa i to u osam odabranoh opština: Novom Sadu, Kikindi, Pančevu, Somboru, Senti, Žitištu, Inđiji i Vrbasu. Projekat je realizovan od juna do decembra 2010, a istraživanje i prikupljanje podataka od avgusta do novembra 2010. Istraživanjem su rukovodile prof. dr Višnja Đorđić, docentkinja na Fakultetu sporta i fizičkog vaspitanja u Novom Sadu i magistarka psiholoških nauka Marijana Brkljač. Saradnice u istraživanju su im bile Milena Ćuk, psihološkinja i Svetlana Mirčić Vukobrat i Radenka Kovačević, profesorke fizičke kulture.

Edukacija daje rezultate

Po završetku projekta održan je okrugli sto u Kikindi na kojem je Marija Srdić, direktorka Centra za pomoć ženama, predstavila ovaj projekat. Rezultate i domete Programa za afirmaciju ženskog sporta Pokrajinskog sekretarijata za sport i omladinu (2004 - 2010) iznela je Aleksandra Ristić, zamenica pokrajinskog sekretara za sport i omladinu.

- Sekretarijat je je jedan od retkih koji je uvideo problem u finasiranju žena u sportu. Mi od 2004. redimo na ovom problemu, a učestvovali smo i u projektu Olimpijskog komiteta Srbije o Zastupljenosti žena u sportu u SRJ. Do sada smo sa dva miliona dinara pomogli afirmaciju ženskog sporta. Posle nekoliko godina smo uvideli da nije bilo značajnijeg pomaka. Sredstva su dodeljivana jednokratno, pa smo od 2007. počeli ciljano da radimo na ovom problemu. Da biste radili u sportu morate da imate i adekvatnu struku, pa smo se opredelili za edukaciju i tamo usmerili sredstva. Do sada je 150 žena prošlo usavršavanje i osposobljeno da rade kao sutkinje, delegati i dr. Sekretarijat će se i dalje truditi da konkretnim akcijama pomaže aktivnosti afirmacije žena u sportu - istakla je Aleksandra Ristić.

Rezultate istraživanja u fokus grupama iznela je mr Marijana Brkljač.

- Održano je osam fokus grupa u osam gradova (Novom Sadu, Somboru, Pančevu, Inđiji, Senti, Vrbasu, Kikindi i Žitištu). Učestvovale su 63 sportiskinje različitog uzrasta i sportskog iskustva iz različitih sportova. Najviše je bilo odbojkašica. One su diskutovale o različitim temama i problemima sa kojima se sreću žene u sportu. U većini slučajeva su učesnice fokus grupa insistirale na tome da su i žene i muškarci u nepovoljnom položaju u sportu zbog favorizovanja fudbala, nedostatka finansija i drugo. Ali su se, ipak, složile da je položaj sportiskinja i ženskih sportskih klubova nepovoljniji, a ogleda se u sledećem: nepovoljnije je finansiranje ženskih klubova, manje medijske pažnje se posvećuje sportiskinjama, neadekvatni su uslovi treniranja, treneri su nesenzibilisani za rad, postoji podela na muške i ženske sportove zbog predrasuda, sportska karijera žene trpi zbog tradicionalnog shvatanja uloga majke, supruge itd. - rekla je mr Marijana Brkljač i dodala da su za sve ove probleme sportiskinje ponudile i moguća rešenja.

Novi Sad kolo vodi

Rezultate istraživanja o zastupljenosti žena u sportskim klubovima, savezima i asocijacijama i finansiranje ženskog sporta u opštinama AP Vojvodine predstavila je prof. dr Višnja Đorđić. S obzirom na veoma slab odzov granskih saveza (od 50 samo se je šest odgovorilo na upitnik) rezultati koji se odnose na zastupljenost žena u pojedinim sportovima i u različitim ulogama u tim sportovima neće biti prezentovani.

- Iako žene u svim sredinama koje su obuhvaćene istraživanjem (osim u Somboru) čine većinu stanovništva, značajno su manje zastupljene od muškaraca u aktivnom članstvu sportskih klubova, kao stručni saradnici u sportskim klubovima, te kao članovi opštinskihili grdaskih veća zaduženih za sport. Zatim, procenat ženskih klubova unutar ukupnog broja sportskih klubova u posmatranim mestima kreće se od tri do 17 procenata. I odnos žena prema broju dostupnih klubova (ženski klubovi, klubovi sa muškim i ženskim sekcijama) u svim obuhvaćenim mestima je nepovoljniji nego odnos broja muškaraca prema broju njima dostupnih klubova (muški i mešoviti klubovi). U svim sredinama muškarcima je na raspolaganju nešto veći izbor sportova. Zatim, učešće žena u aktivnom članstvu sportskih klubova se kreće od 24 procenta u Somboru, preko 28 u Senti, 29 u Vrbasu i 37,5 procenata u Novom Sadu. U većini mešovitih klubova (60 posto) u aktivnom članstvu dominiraju muškarci, ali mešoviti klubovi zaslužiju posebnu pažnju kod finansiranja, jer se 70 posto sportski aktivnih žena bavi sportom u ovim klubovima. Žesnki klubovi dobijaju u proseku 10 posto od ukupnih buxetskih dotacija za sportske klubove, muški oko 61, a mešoviti 29 posto. Broj žena stručnih saradnika je skoro sedam puta manji od broja muškaraca stručnih saradnika u sportskim klubovima, zatim, žene su prisutne i u tradicionalno „muškim“ sportovima (fudbal, vaterpolo, borilački sportovi, sportski ribolov i dr.). I na kraju samo je u Novom Sadu do sada bilo analiza ili istraživanja u vezi sa zastupljenošću žena u sportu - istakla je prof. dr Višnja Đorđić.

Sa regulisanjem pitanja rodne ravnopravnosti i položajem žena u sportu u predlogu Zakona o sportu učesnike okruglog stola upoznala je prof. dr Marijana Pajvančić, pravna ekspertkinja. Ona se nadovezala na izlaganja Brkljačeve i Đorđićeve.

- Posle iznetih rezultata istraživanja dolazi se do zaključka da anketirane sportiskinje ne percipiraju strukturalnu diskriminaciju. Stvar je složenija nego što podaci na prvi pogled govore i potrebno je nastaviti istraživanje.

Ona je ukazala na ono što je dobro u predlogu Zakona o sportu, a tiče se rodnog aspekta, ali i na ono što nedostaje i što bi trebalo da se uvrsti u novi Zakon o sportu. U diskusiji koja se razvila posle ekspertskih izlaganja doneti su zaključci da treba da bude preduzeta odlučna akcija, koja bi trebalo da preraste u pravi pokret, kako bi se poboljšao položaj žena u sportu, koji je, kako je zaključeno, veoma loš.

G. Malenović